علت های دندان قروچه کودکان کدام است ؟

دندان قروچه کودکان

دندان قروچه کودکان یک اصطلاح پزشکی است که برای فشردن دندان‌ها و قفل کردن فک به کار می‌رود. این عادت در میان کودکان زیر 11سال بسیار شایع است و 2 تا 3 نفر از هر 10نفر آن را دارند. بیشترین دندان قروچه زمانی اتفاق می‌افتد که دندان‌های شیری کودک در حال افتادن و جایگزینی با دندان‌های دائمی است.  

شیوع این عادت به‌ تازگی بیشتر شده که نشان‌دهنده آن است که کودکان نمی‌توانند استرس‌های‌شان را با بازی از بین ببرند. این اتفاق اغلب در خواب عمیق یا زمانی که کودک تحت استرس زیادی قرار دارد، می‌افتد. این عادت اغلب یک رفتار طبیعی قلمداد می‌شود و تنها  زمانی که منجر به درد، سایش شدید دندان‌ها یا مشکلات خواب می‌شود ممکن است جدی گرفته شود.

دندان قروچه یا براکسیسم چیست ؟

در اصطلاح پزشکی به ساییدن دندان‌ها یا فشار دادن فک‌ها و دندان‌ها روی هم، دندان قروچه (براکسیسم) گفته می‌شود. در کودکان دندان قروچه معمولاً زمانی که کودک به خواب عمیق فرو رفته یا زمانی که دارای استرس و فشار است، اتفاق می‌افتد.

دندان قروچه در کودکان نسبتاً رایج است. اگرچه بسیاری از والدین از این واقعیت آگاه نیستند اما کارشناسان پزشکی آن را جزء پنج مساله مهم دندان پزشکی قرار می‌دهند.

بسیاری از کودکان (حدود 2 یا 3 کودک از هر 10 کودک) کم و بیش به این مساله مبتلا هستند اما بیشتر آن‌ها با رشد و بزرگ شدن به تدریج این مشکل را پشت سر می‌گذارند. طبق تحقیقات انجام شده در بیشتر کودکان این پدیده تقریبا از سن سه و نیم سالگی شروع می‌شود و هنگامی که کودک به سن شش سالگی می‌رسد، به طور طبیعی برطرف می‌شود.

علت دندان قروچه کودکان در خواب چیست؟

علت دندان قروچه کودکان یکی از سوالاتی است که پدر و مادرها خیلی از ما می پرسند. در جواب به این سوال باید بگوییم که ، دندان‌ قروچه کودکان دلایل احتمالی متفاوتی دارد که یکی از آن ها، خروپف کردن است. وقتی کودک خروپف می کند، سیستم گلیمفاتیک (سیستم پاکسازی مغز) او به خوبی کار نمی کند و درنتیجه فرد به خواب عمیق فرو نمی رود. وظیفه سیستم گلیمفاتیک این است که موقع خواب  مواد زائد عصبی (نوروتاکسین) را از مغز پاک می کند.

از آنجایی که کودک در سن رشد است، خواب یکی از مهم ترین عواملی است که به پرورش مغز و دندان های او کمک می کند. به همین خاطر هیچگاه نباید مسائلی که مخل خواب او می شوند (از جمله دندان‌ قروچه) را نادیده بگیرید. مثلا یک خروپف ساده در کودکی ممکن است در بزرگسالی تبدیل به بیماری های قلبی یا مغزی مزمن شود.

یکی دیگر از دلایل رایج دندان‌ قروچه، بخصوص در کودکان، کرم روده است. این مسئله ممکن است کمی خاطرتان را ناراحت کند. برای هیچ پدر و مادری خوشایند نیست که بداند فرزندش کرم روده دارد ولی این مسئله خیلی اوقات اتفاق می افتد و والدین باید از آن اطلاع داشته باشند.

علائم و نشانه های دندان‌ قروچه کودکان

شناخت نشانه ها و علایم دندان قروچه کودکان میتواند به شما در پیشگیری و درمان به موقع آن کمک کند ، این نشانه ها عبارتند از :

• فک‌درد
• مشاهده لایه‌ای غیرمعمول روی دندان ها
• نامنظم بودن دندان ها
• مشاهده دندان شکسته یا خردشده
• کراس بایت (نامنظم بودن  دندان ها و دشواری در جویدن غذا)
• شنیده صدای بلند دندان‌ قروچه در شب
• احساس خواب‌آلودگی در بعدازظهرها
• خستگی، عصبی بودن و تمرکز نداشتن
• نفس کشیدن از دهان
• گودی و سیاهی زیر چشم
• مشکلات گوارشی
• حساسیت پوستی
• آسم
  

حتما بخوانید : اهمیت کلسیم در سلامت دندان ها

چگونه دندان قروچه کودکان را تشخیص دهیم؟

شاید بتوان علت مهم و مشکل اصلی دندان قروچه کودکان عدم آگاهی از انجام آن دانست . از آن جا که خود کودک متوجه دندان قروچه رفتن نمی‌شود تشخیص وجود اختلال دشوار خواهد بود. بنابراین در زمان خواب او را زیر نظر گرفته و ببینید آیا صداهای ساییدن دندان‌ها می‌آید؟ از خواهر یا برادر کودک که در اتاق باهم می‌خوابند نیز بپرسید. اگر فرزند شما هنگام خوردن غذا از آسیب‌های فک یا درد شکایت دارند می‌تواند نشانه برکسیزم باشد.

بررسی کنید که آیا کودکتان از موضوع خاصی نگران یا عصبانی است؟ ارتباطات او با همسالان یا دوستانش در مهد کودک را با همکاری یک روانشناس بررسی کنید. اگر احساسات ناراحتی و خشم با صدای دندان قروچه در خواب همراه باشد نشانه یک مشکلی است که نیاز به حل دارد. عوامل استرس زا به طور کلی تاثیر شدیدتری بر کودکان دارد. پس شما باید راه‌های کاهش استرس‌های کودکان را را بلد باشید و انجام دهید.

عوارض دندان قروچه کودکان چه عواقبی دارد ؟

باید بدانید که عوارض دندان قروچه کودکان کمتر از بزگسالان است و به ندرت موجب مشکلات و اختلالات جدی میشود، اما ضروری است در صورتیکه دندان کودک به نظر ساییده یا از بین رفته می آید، حساس شده و درد میکند یا کودک دچار درد فک و مفاصل فک شده است، به دندانپزشک مراجعه شود.

ممکن است در نوجوانان نیاز به روکش موقت یا «نایت گارد» (محافظ شبانه) باشد. برای جلوگیری از این عارضه و کاهش استرس کودک کوشش کنید، رژیم غذایی کودک حاوی مقدار آب کافی و فراوان باشد و او را به ورزشهای کششی یا ماساژ ترغیب کند. به طور کلی میتوان این عوارض را اینگونه بررسی کرد :

• صدای دندان قروچه به هنگام شب
• سردردهای صبحگاهی
• درد عضلات فک و صورت
• مشکلات مربوط به فک مانند بیماری‌های مفصل فکی گیجگاهی (TMJ). البته بیشتر کودکانی که دندان قروچه می‌کنند. مشکلات مربوط به TMJ را نخواهند داشت، تا زمانی که دندان ‌قروچه‌ی آن‌ها بسیار شدید شود.
• دندان شکسته و یا ترک‌خورده
• ساییده شدن مینای دندان
• حساسیت زیاد (نسبت به دما) و یا لق شدن دندان
• آسیب به دندان، شکستن پرکردگی‌های دندان و آسیب به لثه‌ها
• تغییر شکل دادن زبان
• تورم (در برخی از موارد) در کنار فک پایین که به دلیل قفل شدن دندان‌ها ایجاد می‌شود.

نحوه درمان دندان قروچه کودکان چگونه چیست ؟

برای از بین بردن دندان قروچه کودکان  بهتر است اول علت آن را پبدا کرده و ، در حالت کلی با روش های زیر میتوان این مشکل را درمان کرد ، که عبارتند از :

• استرس و اضطراب و همچنین فشارهای روحی و روانی را کم کنید. این کار نه تنها باعث ترک دندان قروچه می شود بلکه فواید زیاد دیگری نیز برای سلامتی شما به دنبال دارد.
• برای معاینه نزد یک متخصص دندانپزشک بروید و مشکل خود را با او در میان بگذارید.
• از محافظ شبانه دندان استفاده کنید. با تجویز دندانپزشک این محافظ را باید در هنگام خوابیدن در دهانتان بگذارید.

چگونه به کودک خود در رفع مشکل کمک کنید

همانطور که گفتیم برای درمان دندان قروچه کودکان لازم است علت این موضوع بررسی شود ، اما برای رفع این مشکل بهتر است اقدامات اولیه را انجام دهید  .انجام اقداماتی جهت ایجاد آرامش در کودک قبل از رفتن به تختخواب کمک زیادی به او خواهد کرد. برای نمونه حمام آب گرم، چند دقیقه گوش دادن به موسیقی ملایم یا خواندن یک کتاب از جمله این کارها است.

در مواردی که دندان قروچه ناشی از استرس است، از او بپرسید که چه چیزی باعث ناراحتی او شده و راهی برای کمک کردن به او پیدا کنید. در موارد بسیار اندک ممکن است مساله پیچیده باشد و شما از عهده آن برنیایید. در این مواقع پزشک متخصص کودکان می‌تواند در تشخیص دلیل استرس و ناراحتی کودک و ارائه راه حل مناسب به شما کمک کند.

به طور خلاصه اقدامات زیر می‌تواند برای کنترل دندان قروچه کودکان موثر باشد:

1- صحبت با پزشک متخصص کودکان :

به خاطر داشته باشید برای هر درمانی از جمله درمان دندان قروچه کودکان لازم است به متخصص مربوطه مراجعه کنید تا درمانی تخصصی برای این مشکل ایجاد شما پیشنهاد و طرح درمان را اجرایی کند . به همین دلیل است که پزشک متخصص کودکان می‌تواند دلایل استرس را تشخیص داده و روش مناسبی برای برطرف کردن آن پیشنهاد دهد.

2- آماده کردن کودک برای خواب شب :

لازم است بدانید نحوه خوابیدن و آماده سازی آنان برای خواب نیز میتواند به کنترل دندان قروچه کودکان کمک کند ، بنابراین حتی اگر نتوانستید دلیل اتفاق افتادن دندان قروچه را پیدا کنید، بهتر است با انجام اقدامات زیر قبل از خوابیدن کودک باعث ایجاد آرامش در او شوید:

• برای او یک قصه تعریف کنید.
• یک موسیقی آرامش بخش برای او پخش نمایید.
• با او صحبت کنید، حتی صحبت کردن در مورد اتفاقات روزانه و نشان دادن میزان محبت و حمایت خود از او باعث آرامش او می‌شود.
• حمام آب گرم قبل از خواب، باعث آرامش کودک به خصوص وقتی اضطراب دارد می‌شود.
• اگر کودک شما اختلال خواب دارد، انجام حرکات کششی ملایم می‌تواند موثر باشد به خصوص اگر شما هم با او همراهی کنید تجربه‌ای سرگرم کننده برای او خواهد بود.

3- صرف کردن زمان کافی برای کودک :

زمان و توجه به کودکان یکی از مهم ترین نکاتی است که میتواند به کنترل دندان قروچه کودکان کمک کند . هرچند کار (شغل) مهم است، اما فرزند شما هم بسیار مهم است. همیشه برای خانواده خود زمان کافی صرف نمایید. این کار نه تنها باعث ایجاد ارتباط عاطفی عمیق بین شما می‌شود بلکه موجب ایجاد آرامش و آسودگی خاطر در کودک می‌شود.

4- انجام بازی‌های شاد و مفرح :

همراهی با کودکان و بازی میتواند نه تنها به کنترل دندان قروچه کودکان کمک کند بلکه برای رشد و ارتقای سطح هوش کودک نیز دارای اهمیت بسیاری اسن . انجام این نوع از بازی‌ها نه تنها باعث تفریح کودک می‌شود بلکه یک اقدام موثر برای مقابله با دندان قروچه به حساب می‌آید. بازی و تفریحاتی مثل شن بازی و خاک بازی (مثل ساختن قلعه شنی) یا انواع آب بازی و بازی با تفنگ آب پاش جزء تفریحات مورد علاقه کودکان به شمار می‌آید.

حتما بخوانید : علل و اثرات نکروز دندان چیست ؟

• ورزش کنید. بهترین روش برای خالی شدن از استرس و فشارهای روانی ورزش است.
•  مواد غذایی سالم استفاده کنید. به جای مصرف فست فود و یا نوشابه و غذاهای سرخ کردنی، مصرف میوه و سبزیجات را بیشتر کنید. با اینکار از استرستان کاسته می شود و آرامش بیشتری کسب می کنید.
•  استفاده از دمنوش های گیاهی نیز برای کاهش استرس قبل از خواب به شدت توصیه می شود.
•  مصرف آدامس را ترک کنید، زیرا آدامس احتمال بروز دندان قروچه را بیشتر می کند.

باور اشتباه والدین در مورد دندان قروچه کودکان

یکی از نکاتی که در آخر لازم دیدیم به آن بپردازیم یکی از مهم ترین باورهای اشتباهی است که والدین با آن مواجه هستند . باید بدانید که خیلی از والدین هنگامی که متوجه دندان قروچه در کودک خود می شوند، گمان می کنند که دندان قروچه در کودکانی که دندان شیری دارند؛ نمی تواند آسیب ناگواری برای دلبند آن ها ایجاد کند.

این باور نادرست است!!! اگر از آسیب های دندان های شیری نیز عبور کنیم، نمی توانیم از آسیب های جدی و غیرقابل جبران مفصل گیجگاهی_فکی ناشی از دندان قروچه در کودکان ، چشم پوشی کنیم!!!

• زیرا این مفصل قابل جایگزین شدن نیست و آسیب های وارد شده به آن می تواند کودک را متحمل عوارض نامطلوبی سازد.
• اگر عادت دندان قروچه در سنین پایین درمان و برطرف نشود، می تواند منجر به سائیدگی و تخریب دندان های دائمی کودک در سنین بالاتر شود.

نایت گارد برای دندان قروچه کودکان

استفاده از یک نایت گارد هنگام خواب از ساییده شدن سطح دندان‌هایتان به یکدیگر جلوگیری می‌کند. جلوگیری از دندان قروچه می‌تواند درد دندان را از بین ببرد، عضلات فک را آرام کند و سردرد ناشی از دندان قروچه را کاهش دهد.

دندان قروچه شدید نیاز به ضخیم‌ترین و قوی‌ترین گارد محافظ دندان سفارشی دارد. این نایت گاردها بادوام هستند، معمولاً ۲ تا ۵ سال عمر می‌کنند و از آکریلیک سفت و سخت با ضخامت ۲ تا ۳ میلی متر ساخته شده‌اند. اگر چه این نوع از نایت گاردها گران‌تر هستند اما بهترین راه برای حفاظت از مینای دندان شما در طول زمان می‌باشند.

اگر دچار دندان قروچه نسبتاً متوسط هستید، یک محافظ دهان هیبریدی بهترین انتخاب برای شماست. لایه داخلی نایت گارد هیبریدی نرم است و یک محافظت مناسب را برای دندان قروچه متوسط فراهم می‌سازد، در حالی که لایه خارجی پلاستیکی سخت است که موجب دوام و حفاظت از مینای دندان شما می‌گردد.

به خاطر داشته باشید