همه چیز در رابطه با دندان قروچه که باید بدانید

دندان قروچه چیست ؟

دندان قروچه یا Bruxism یک مشکل غیرارادی است که افراد به‌دلیل استرس و فشار عصبی آن را در خواب تجربه می‌کنند. این عارضه باعث ایجاد درد در فک و دندان‌ها می‌شود که برای درمان و جلوگیری از آسیب‌های شدید باید حتما به دندانپزشک مراجعه کنید.

اکثر افرادی که در خواب دندان قروچه (براکسیسم) دارند از وجود آن مطلع نیستند. معمولا اطرافیان با شنیدن صدای این عارضه، فرد را مطلع می‌کنند. اگر احساس می‌کنید دندان‌های شما لق شده یا صبح‌ها پس از بیدار شدن از خواب احساس درد در فک و دندان‌ها دارید، بهتر است به وجود دندان قروچه در خواب شک کنید.

دندان قروچه چه نشانه هایی دارد ؟

همانگونه که گفتیم فشردن دندانها به روی یکدیگر در بیشتر موارد بدون اراده است و فرد از این عمل خود آگاهی ندارد. برای اینکه بدانید آیا دچار این مشکل هستید یا خیر بهتر است نشانه های این بیماری را بشناسید :

• فک‌درد
• مشاهده لایه‌ای غیرمعمول روی دندان ها
• نامنظم بودن دندان ها
• مشاهده دندان شکسته یا خردشده
• کراس بایت (نامنظم بودن  دندان ها و دشواری در جویدن غذا)
• شنیده صدای بلند دندان‌ قروچه در شب
• احساس خواب‌آلودگی در بعدازظهرها
• خستگی، عصبی بودن و تمرکز نداشتن
• نفس کشیدن از دهان
• گودی و سیاهی زیر چشم
• مشکلات گوارشی
• حساسیت پوستی
• آسم

به خاطر داشته باشید در صورتی که هر یک از علایم گفته شده را با آن درگیر هستید ، لازم است در مراجعات دوره ای و یا حتی به طور مستقل برای بررسی این موضوع به دندانپزشک خود مراجعه کنید ، تاکید میکنیم عدم توجه به دندان قروچه میتواند باعث بروز مشکلات جدی برای سلامت و بهداشت دهان و دندان شما باشد .

مشکلات جدی دندان قرئچه برای فک و دندان

ساییدن دندان‌ها روی هم باعث از بین رفتن آن ها می‌شود و می‌تواند منجر به کوتاه شدن، کند شدن و شکسته شدن آن ها شود. همچنین فشردن دندان ها روی هم به ماهیچه‌ها، بافت­ ها و بقیه ساختارهای اطراف فک فشار وارد می‌کند و می‌تواند منجر به درد فک و سفتی آن، زخمی شدن لثه ها، حساسیت، شل و یا شکسته شدن دندان ها، صدا دادن و درد فک و سردرد خفیف شود. دندان قروچه بیش از حد می‌تواند به سطوح جفت شدن دندان ها، به خصوص دندان آسیا، آسیب برساند که این ممکن است به سندرم مفصل تمپورومندیبولار (TMJ) منجر شود. البته ممکن است فرد تنها سایش و فشردن دندان، بدون علائم خاص دیگری داشته باشد.

حتما بخوانید : همه چیز در رابطه با دندان قروچه کودکان

آیا کودکان نیز دچار دندان‌ قروچه می‌شوند؟

مشکل دندان‌قروچه تنها محدود به بزرگسالان نمی‌شود. تقریباً ۱۵ تا ۳۳ درصد کودکان دندان‌های خود را روی هم فشار می‌دهند. در کودکانی که با این مشکل مواجه هستند، این امر اغلب در دو دوره یعنی زمانی که اولین دندان‌های کودک ظاهر می‌شود و هنگام رویش دندان‌های دائمی روی می‌دهد. بیشتر کودکان پس از رویش کامل دندان‌های‌شان، این عادت را ترک می‌کنند.

به طور معمول، کودکان در طول شب بیش از ساعات بیداری، دندان‌های خود را روی هم فشار می‌دهند. علت دقیق این مشکل در کودکان هنوز کاملاً مشخص نیست، اما ممکن است به‌علت وجود دندان‌های نامنظم یا تماس غیرعادی بین دندان‌های فوقانی و تحتانی، بیماری‌ها و سایر شرایط پزشکی مانند کمبود مواد مغذی، آلرژی، اختلالات غدد درون‌ریز و عوامل روانی مانند اضطراب و استرس باشد. ساییدگی دندان در کودک به ندرت منجر به ایجاد مشکل می‌شود، اما این عارضه می‌تواند باعث درد فک، سردرد، سایش دندان‌ها و مشکلات آرواره شود. اگر دندان کودک فرسوده به نظر می‌رسد یا کودک از حساسیت و درد دندان شکایت دارد، با دندانپزشک مشورت کنید.

دندان قروچه چه مشکلاتی ایجاد میکند ؟

در بعضی موارد، دندان‌قروچه مزمن می‌تواند منجر به شکستگی، لق‌شدن یا از دست‌دادن دندان‌ها شود. همچنین گاهی اوقات این عارضه مزمن دندان‌ها را تا ریشه ساییده می‌کند؛ ممکن است برای بهبود این وضعیت، بریج یا پل دندانی، روکش دندان، کانال‌های ریشه، ایمپلنت‌ها، پروتزهای جزئی و حتی پروتزهای کامل نیاز باشد. دندان‌قروچه شدید نه تنها باعث آسیب به دندان‌ها و از بین رفتن آن‌ها می‌شود، بلکه می‌تواند بر آرواره‌ها نیز تأثیر بگذارد و باعث ایجاد یا بدتر شدن سندروم مفصل گیجگاهی فکی (TMJ) یا مشکلات آرواره (TMD) شود و حتی ظاهر صورت را تغییر دهد.

با دیدن علائم دندان قروچه به چه دکتری مراجعه کنیم؟

زمانی که دندان قروچه دارید باید به دکتر دندانپزشک مراجعه کنید. زیرا ممکن است که دندان‌های شما در اثر این عادت نادرست آسیب ببینند. مخصوصا اگر دندان‌های شما ترمیم‌شده و یا دارای روکش باشند. در این‌صورت حتما باید برای درمان آنها به دکتر دندانپزشک مراجعه کنید. ایمپلنت و روکش دندان به سرعت با دندان قروچه آسیب می‌بینند. بنابراین این عادت را جدی بگیرید.

از طرفی در مواردی ممکن است که دندان قروچه یا بروکسیسم نشانه‌ای از یک اختلال روانی باشد. مثلا فرد به اضطراب شدید مبتلا است و دندان قروچه علامتی است که در اثر آن از خود نشان می‌دهد. برای تشخیص و درمان این مشکل باید به دکتر روانپزشک و یا دکتر روانشناس مراجعه کنید.

راه‌های جلوگیری براکسیسم یا دندن قروچه چیست؟

این نکته که پیشگیری بهتر از درمان است بر کسی پوشیده نیست ، به همین دلیل توصیه میکنیم برای جلوگیری از دندان قروچه و مشکلات مربوط به آن حتما نکات زیر را با دقت مطالعه و در صورت نیاز از انجام هر کدام از آنها خودداری و یا آن را به حداقل برسانید ، این موارد عبارتند از :

• کنترل استرس و غلبه بر خشم خود که در این مورد مراجعه به یک مشاور می‌تواند کمک زیادی به شما بکند.
• از مصرف مواد حاوی کافئین مثل قهوه، کاکائو و نوشابه خودداری کنید و یا مصرف آنها را محدود کنید.
• مصرف نوشیدنی‌های الکی باعث بیشتر شدن دندان قروچه می‌شود.
• جویدن مداوم آدامس و یا حتی مواد غیر خوراکی مانند مداد باعث می‌شود عضلات آواره عادت به تکان خوردن کنند و احتمال بروز آن را افزایش دهند.
• از ساییدن دندان‌ها به هم جلوگیری کنید برای جلوگیری از این کار می‌توان زبان خود را بین دندان‌ها نگه داشته. به این صورت عضلات آرواره استراحت می‌کنند و تکان نمی‌خورند.
• شب‌ها یک پارچه گرم روی گونه‌ها (کمپرس داغ) قرار دهید تا عضلات آرواره آرام باشند.

رفع دندان‌ قروچه در کودکان

همانطور که میدانید براکسیم یکی از مشکلات شایع در میان کودکان است ، که علت و عوامل مختلفی میتواند باعث بروز و ایجاد آن باشد که مهم ترین آن را میتوان داشتن استرس در کودک دانست . ادامه دار شدن این مشکل و عدم توجه والدین به آن میتواند در نحوه رشد و یا حتی تحلیل و سایش دندان های کودک تاثیر بسزایی داشته باشد و به همین دلیل لازم است اقدامات لازم برای درمان آن صورت گیرد .

فرقی نمی کند علتاین مشکل جسمی باشد یا روانی؛ در هر صورت با انجام یک سری کارهای آرامش‌دهنده می توان شدت آن را هنگام خواب کم کرد؛ مثلا گوش دادن به موسیقی های آرام، خواندن کتاب، حمام یا دوش آب گرم از جمله اقداماتی هستند که به کاهش استرس و درنتیجه از بین بردن دندان قروچه کمک می کنند.

اگر کودکتان به خاطر استرس دچار این مشکل شده باشد باید سعی کنید علت آن استرس را پیدا کرده در رابطه با این موضوع کمکش کنید. مثلا فرض کنید اضطراب کودک به این خاطر است که می خواهد برای اولین بار به تنهایی از طرف مدرسه به اردو برود. در این زمان، پدر یا مادر باید با او صحبت کند و به او اطمینان خاطر بدهد که اگر لازم شد به سرعت خودش را به آن ها می رساند تا کودک بداند که پدرومادرش مراقب او هستند و احساس تنهای نکند.

کمبود کدام ویتامین باعث دندان قروچه می شود؟

گفته شده‌است که برخی از افرادی که در خواب دندان قروچه می‌کنند، معمولا به کمبود ویتامین D مبتلا هستند. طبق مطالعه‌ای که در ncbi انجام شده‌است، افرادی که به کمبود ویتامین دی مبتلا هستند، معمولا احتمال بالاتری برای ابتلا به افسردگی و خلق پایین دارند. کسانی که به اختلالات عصبی دچار می‌شوند، علائم فیزیکی هم نشان می‌دهند. یکی از این علائم می‌تواند بروکسیسم باشد.

درمان دندان قروچه توسط دندانپزشک چگونه است ؟

اگر شما یا فرزندتان دچار دندان قروچه هستید، دندانپزشک ممکن است راه هایی برای حفظ یا بهبود دندان های شما پیشنهاد دهد. در صورتی‌که این عارضه به دلیل استرس ایجاد شود، پزشک می‌تواند با ارائه گزینه‌هایی برای کاهش استرس، به بهبود این وضعیت کمک کند. شرکت در جلسات مشاوره استرس، شروع برنامه ورزشی، ملاقات با یک فیزیوتراپ یا مصرف شل‌کننده‌های عضلانی از جمله گزینه‌های پیشنهادی است.

حتما بخوانید : اهمیت کلسیم در سلامتی دندان ها

اگر اختلالات خواب باعث دندان‌قروچه شود، درمان آن ممکن است عادت دندان‌قروچه را کاهش دهد یا از بین ببرد. اگرچه این روشها ممکن است مانع سایش دندانهای شما شود ، اما ممکن است جلوی دندان قروچه را نگیرد:

1- محافظ ها و گارد دهان:

اولین و موثرترین راه برای جلوگیری از این مشکل استفاده از نایت گارد است . نایت گاردها به گونه ای طراحی شده اند که دندان ها از هم جدا شوند تا از آسیب های ناشی از چفت شدن و سایش جلوگیری شود. آنها می توانند از مواد سخت آکریلیک یا نرم ساخته شوند و روی دندانهای فوقانی یا تحتانی شما قرار گیرند.

نکته ای که لازم است در مورد نایت گارد بدانید این است که لازم است این وسیله در دندانپزشکی و با توجه به قالب دندان شما طراحی و ساخته شود چرا که نایت گاردهای آماده که در بسیاری از داروخانه ها وجود دارند ممکن است مناسب دندان شما نبوده و خود آنها نیز مشکلی به مشکلات دندانی شما اضافه کنند .

2- اصلاح دندان:

در موارد شدید هنگامی که ساییدگی دندان منجر به حساسیت یا عدم توانایی جویدن مناسب شده است ممکن است دندانپزشک شما نیاز به تغییر شکل مجدد سطوح جویدگی دندان های شما داشته یا آسیب ها را ترمیم کند.

به خاطر داشته باشید با این ترمیم میتوان از پوسیدگی های جدی دندان و حتی در مواردی حادتر از تحلیل رفتن دندان و در نهایت از دست دادن دندان ها جلوگیری کرد ، پس در هر مرحله از درمان لازم است به توصیه های دندانپزشک خود توجه داشته باشید و به وی اعتماد کنید .

چه زمانی لازم است به پزشک مراجعه شود؟

هنگامی که علائم مربوط به دندان قروچه را مشاهده کردید یا اگر نگرانی در مورد دندان یا فک خود دارید لازم است به دندان پزشک خود مراجعه کنید و این مشکل را با وی در میان بگذارید. اگر متوجه شدید فرزندتان دندانهای خود را روی هم می‌فشارد و یا سایر نشانه‌های دندان قروچه را دارد، در اولین مراجعه به دندان پزشک این موضوع را اطلاع دهید. پیشگیری و توجه به موقع به این مشکل میتوان از عواقب بعدی و مشکلاتی که به خاطر این ساییدگی برای دندانهای شما و فرزند شما ایجاد میشود را جلوگیری کرد.

به خاطر داشته باشید

این نکته را همواره ما به تمامی مراجعین محترم دندانپزشکی ایمپلنت دنت تویه میکنیم که رعایت بهداشت و مراقبت از دندان ها کار چندان دشواری نیست و لازم است شما تنها نکات ساده ای را به درستی و با دقت رعایت کنید . اولین نکته در مراقبت از دندان ها استفاده از مسواک و مسواک زدن به روش صحیح است ، چرا که بسیاری تنها مسواک میزنند بدون آنکه بدانند روش استفاه آن ها از مسواک اشتباه است و در کنار آن حتما از نخ دندان نیز برای بهداشت دهان و دندان های خود استفاده کنید .

نکته مهم دیگر رعایت و توجه به مراجعات دوره ای دندانپزشکی است . بسیاری این امر را چندان ضروری نمیدانند و تنها در مواردی که نیاز به درمان است برای بررسی وضعیت دندان های خود به دندانپزشک مراجعه میکنند . باید بدانید عدم مراجعه به موقع و عدم بررسی مرتب دندان ها میتواند باعق متحمل شدن هزینه های درمانی بالا به شما شود ، در حالی که اگر این مراجعات به طور منظم باشد میتوان بسیاری از مشکلات دندانی را در همان مراحل ابتدایی شناسایی و درمان لازم برای آن را انجام داد .