همه چیز درباره مینای دندان که لازم است بدانید

مینای دندان چیست ؟

مینای دندان سخت‌ترین ماده‌ی موجود در نه تنها دهان و دندان، بلکه در کل بدن است. این لایه‌ی بیرونی از مواد معدنی مثل هیدروکسی آپاتیت تشکیل شده است و تمام دندان‌ها را پوشش می‌دهد. مینا نقش بسیار مهمی در حفظ و نگهداری دندان‌ها دارد. این لایه می‌تواند دندان را در مقابل عواملی که باعث پوسیدگی می‌شوند حفاظت کند. همچنین از ایجاد پلاک روی دندان‌ها که باعث بروز بیماری لثه خواهد شد، جلوگیری می‌کند.

مینای دندان ، دندان ها را در برابر پوسیدگی محافظت می‌ کند. با هر بار خوردن و آشامیدن، دندان شما در معرض اسیدها و باکتری های موجود در غذا قرار می‌ گیرد که اگر مینای دندان نباشد، دندان شما در برابر این باکتری‌ ها و اسیدها بسیار آسیب‌ پذیر خواهد بود. علاوه بر این، مینا نقش مهمی در حفاظت از دندان در برابر گرما و سرما ایفا می‌ کند. هنگامی ‌که مینای دندان آسیب‌ دیده یا شروع به پوسیدگی می‌ کند، دندان شما در برابر غذاهای سرد و گرم حساس خواهد شد.

نقش مینای دندان در دهان چیست ؟

این لایه در محافظت و نگهداری دندان نقش مهمی دارد و از تشکیل پلاک روی دندان که منجر به بیماری لثه میشود جلوگیری می کند. به عنوان لایه ای از لایه های درون دندان در مقابل مواد غذایی بسیار گرم و سرد محافظت  می کند و هنگام نازک شدن آن دندان شما حساس می شود. مینای دندان در برابر عادت های معمول مانند جویدن، خرد کردن و عاداتی مانند دندان قروچه از دندان محافظت می کند. مینا دندان استحکام بالایی دارد اما ممکن است ترک برداشته و یا شکسته شود.

مینای دندان در برابر حرارت بالا و مواد شیمیایی نیز از دندان محافظت می نماید. زمانی که دندان ترک خورده و یا می شکند بر خلاف دیگر قسمت های بدن نمی تواند خود را ترمیم نماید و آسیب وارد شده دائمی می باشد. آسیب وارد شده قابل بازسازی نبوده و باید با روش های مختلف آن را ترمیم نمود. در مینای دندان سلول زنده ای وجود ندارد که باعث بازسازی آن گردد. بنابراین لازم است که در حد امکان از پوسیدگی پیشگیری نماییم. تشخیص به موقع نشانه های پوسیدگی مینای دندان باعث کمتر شدن هزینه های درمان شده و مانع خراب شدن دندان می شود.

علائم خرابی مینای دندان چیست ؟

در صورت تشخیص زود هنگام علائم فرسایش مینای دندان‌ها هر چه سریع تر باید آن را درمان کرد تا از فرسایش بیش از حد مینای دندان‎ها جلوگیری کرد و در کاهش هزینه درمان صرفه جویی کرد. با توجه به پیشرفت فرسایش این علائم متفاوت است : 

1- تغییر رنگ :

با فرسایش مینای دندان‌ ها عاج دندان در معرض آسیب قرار می گیرد و دندان ممکن است زرد به نظر برسد. این تغییر رنگ مهم ترین نشانه ای است که میتواند به شما این اعلام خطر را دهد که دندان شما در معرض خطر و آسیب است .

2- بریدگی :

روی دندان ممکن است صاف و صیقل نباشد و دندان نامنظم و بریده به نظر برسد . این بریدگی های روی دندان همگی نشان از آسیب به مینای دندان هاست و لازم است برای بررسی شرایط آن به دندانپزشک مراجعه کنیم.

3- ترک خوردن دندان :

با فرسایش مینای دندان ممکن است دندان ترک خورده به نظر برسد و ظاهر آن نامنظم شود. پس لازم است این وضعیت دندان ها را نیز بررسی کنیم .

حتما بخوانید : لثه سالم چه ویژگی هایی دارد ؟

4- حساسیت شدید دندان :

یکی از علایم مهم که نشانه آسیب به دندان های حساسیت دندانی است . با نازک شدن بیش از حد لایه مینای دندان، دندان حساس می شود و نسبت به سرد و گرم شدن دندان، ممکن احساس درد داشته باشید و دندان شما تیر بکشد.

5- نقاط براق روی سطح دندان :

نقاط براق روی سطح دندان نشان می دهد که این دندان در حال فرسایش مینای دندان است. همچنین سطوح براق نشان می دهد که مواد معدنی دندان در حال از بین رفتن است.

6- نازک شدن دندان :

زمانی که مینای‌ دندان‌ در حال فرسایش باشد، دندان نازک تر می شود و دندان حالتی کدر به خود می گیرد زیرا سطوح براق دندان از بین رفته است.

7- افزاش پوسیدگی دندان :

آخرین و مهم ترین خطری که از بین رفتن مینا دندان ایجاد میکند ، پوسیدگی دندان ها است . در صورت فرسایش مینای دندان‌ها لایه محافظتی از بین رفته و دندان پوسیده می شود در صورت درمان نکردن آن این پوسیدگی بیشتر می شود.

روند فرسایش مینای دندان چگونه است ؟

لازم است به این نکته توجه داشته باشید که مینای دندان به یکباره از بین نمی‌رود ، بلکه در مرحله‌ی اول لایه‌ی بیرونی دندان دچار تغییر رنگ می‌شود و این تغییر رنگ ابتدا به صورت لکه‌های سفید خود را نشان می‌دهد. اگر در این مرحله متوجه تغییر حالت دندان شوید می‌توانید به راحتی با رعایت نکات بهداشتی مثل فلورایدتراپی، فرسایش مینای دندان را به حداقل میزان خود برسانید و فرسایش را متوقف کنید.

در مرحله‌ی بعدی که حادتر از مرحله‌های اولیه است، رنگ دندان‌ها زرد می‌شود و در آخر ممکن است رنگ دندان قهوه‌ای شود. این میزان از آسیب دیدگی مینای دندان برای دندان بسیار مضر است و می‌تواند باعث پوسیده شدن دندان‌ها و بعد از بین رفتن آن‌ها شود. پس حتما لازم است به این تغییر رنگ های سح دندان توجه داشته باشید تا بتوانید درمان های لازم را به موقع انجام دهید .

علائم فرسایش مینای دندان کدام است ؟

در بالا علایم فرسایش مینای دندان را به طور کامل با هم بررسی کردیم ، اما تاکید میکنیم در صورت بروز هر کدام از علائم زیر، حتما به کلینیک دندانپزشکی مراجعه کنید تا دندانپزشک فرآیند فرسایش را هرچه زودتر متوقف کند.

• لبه‌های ناهموار دندان
• دندان‌ زرد رنگ
• حساس شدن دندان
• شکستن دندان
• نازک شدن دندان
• افزایش پوسیدگی دندان

پلاک روی فرسایش مینای دندان تاثیر میگذارد؟

پلاک یک لایه چسباننده است که بر اثر مواغذایی و باکتری و بزاق و سایر موارد تشکیل می شود. گاهی اوقات باکتری های پلاک دندان نشاسته موجود در مواد غذایی را به اسید تبدیل می کنند. در این هنگام اسید تشکیل شده شروع به خوردن مواد معدنی سالم موجود در مینا دندان‌ها می کند که این عمل باعث فرسایش مینای دندان می شود. با گذشت زمان و پیشگیری نکردن از آن باعث می شود که این فرسایش بیشترشود و از نظر تعداد و اندازه این فرسایش افزایش میابد.

راه های تقویت مینای دندان

برای افزایش استحکام مینای دندان و بهبود سلامت دندان ها شما می توانید با رعایت چند نکته باعث تقویت مینای دندان خود شوید. در اینجا بهترین راه های تقویت مینای دندان را معرفی می کنیم. در ابتدا بهتر است عوامل فرسایش مینا و علائم آن را بشناسید تا در شرایط لازم بتوانید به بهترین شکل اقدام کنید.

1- استفاده از خمیر دندان های حاوی فلوراید

فلوراید می تواند باعث از بین بردن پوسیدگی های جزئی و ترمیم مینای دندان شود. استفاده از خمیر دندان های حاوی فلوراید علاوه بر سفید کردن دندان های شما باعث افزایش مقاومت آنها نسبت به اسید نیز می شود. بهتر است برای تهیه این خمیر دندان ها به داروخانه ها مراجعه کنید و یا از پزشک خود بخواهید آن را برای شما تجویز کند.

2- مسواک بزنید

مسواک زدن ساده ترین و راحت ترین روشی است که می تواند باعث تقویت مینای دندان و جلوگیری از پوسیدگی دندان شود. مسواک زدن مداوم باعث از بین رفتن باکتری هایی می شود که در ایجاد پلاک های دندانی و پوسیدگی نقش دارند.

3- رژیم غذایی معتدل داشته باشید

استفاده زیاد از قندها و مواد غذایی شیرین می تواند باعث ایجاد پوسیدگی و آسیب به مینای دندان شود. با رعایت رژیم غذایی متعادل و مصرف به اندازه این گونه مواد، شما می توانید از بروز این مشکلات جلوگیری نمایید. همچنین می توانید تا حد امکان به جای مصرف آبمیوه از خود میوه ها استفاده کنید. به خاطر داشته باشید بهتر است بعد از مصرف مواد قندی مانند شیرینی ها مسواک بزنید.

4- از دهانشویه استفاده کنید

استفاده از دهانشویه ها باعث از بین بردن باکتری های داخل دهان می شود و دندان شما را از پوسیدگی و آسیب حفظ می کند. می توانید برای محافظت بهتر از دهانشویه های حاوی فلوراید استفاده کنید و مینای دندان خود را تقویت کنید. البته استفاده بیش از حد دهانشویه نیز توصیه نمی شود زیرا علاوه بر زرد شدن دندان باعث تولید قارچ دهانی نیز می شود.

5- مواد معدنی مورد نیاز دندان هایتان را مصرف کنید

کمبود مواد معدنی در بدن مشکلات فراوانی را به همراه دارد برای همین لازم است همواره میزان این مواد را در بدن به مقدار کافی نگه دارید. مصرف ویتامین D و کلسیم در صورت کمبود می تواند به افزایش استحکام مینای دندان شما کمک کند. همچنین خوردن چربی های مفید مانند روغن نارگیل نیز می تواند برای تقویت مینای دندان مفید باشد.

6- آب فراوان بنوشید

نوشیدن آب فراوان باعث می شود اسید ناشی از مواد غذایی در دهان رقیق شده و اگر محیط دهانتان از قبل اسیدی بوده است باعث کاهش شدت اسید می شود. همچنین به دفع باکتری های مضر که سبب پوسیدگی می شوند، کمک می کند. نوشیدن آب به ایجاد بزاق هم کمک می کند و از خشکی دهان جلوگیری می کند.

7- از مصرف نوشابه ها خودداری کنید

نوشابه به دلیل قند زیادی که دارند به شدت می توانند برای مینای دندان شما مضر باشند. همچنین نوشابه های گازدار می توانند در بزاق خاصیت اسیدی ایجاد کنند و پی اچ دهان را کاهش دهند و به مینای دندان آسیب بزنند. شما با خودداری از مصرف نوشابه ها هم باعث بهبود سلامت دندان های خود می شوید و هم از مضرات دیگر این مواد بر بدنتان در امان می مانید.

8- از مصرف دخانیات بپرهیزید

مواد دخانی به دلیل داشتن نیکوتین در ترکیبات آنها باعث اختلال گردش خون در لثه و دندان ها شده و غذا رسانی و اکسیژن رسانی را به دندان مختل می کنند. این وضعیت باعث تضعیف مینای دندان می شود و همچنین باعث ایجاد لکه هایی رو دندان و زرد شدن آنها خواهد شد. علاوه بر آن این مواد باعث از بین رفتن باکتری های مفید داخل دهان شده و برای سلامت فرد مضر هستند.

9- دندان قروچه را درمان کنید

دندان قروچه و کوبیدن دندان ها به هم در اثر استرس می تواند به شدت به مینای دندان شما آسیب وارد کند. به دلیل فشاری که به دندان وارد می شود در طول زمان این مشکل باعث از بین رفتن مینای دندان شده و دندان ها را آسیب پذیر می کند. برای درمان این اختلالات حتما به پزشک مراجعه کنید.

10- مشکلات گوارشی خود را درمان کنید

انواعی از مشکلات گوارشی مانند ریفلاکس می توانند باعث اسیدی شدن محیط دهان شده و در نتیجه به مینای دندان آسیب بزنند. در این شرایط بسیار مهم است که هر چه سریع تر این گونه مشکلات را درمان کنید زیرا اسید معده بسیار قوی است و می تواند به شدت به دندان هایتان آسیب بزند.

11- رفتن به دندانپزشکی را جدی بگیرید

چک کردن مداوم دندان هایتان برای جلوگیری از پوسیدگی دندان و از بین رفتن مینای آنها بسیار اهمیت دارد. لازم است حداقل هر ۶ ماه یکبار به دندانپزشکی مراجعه کنید تا در صورت وجود پوسیدگی و آسیب دیدگی مینای دندان آن را رفع کنید. اگر اهمال کاری کنید و از رفتن به مطب خودداری کنید، ممکن است پوسیدگی به سرعت پیشرفت کند و آسیب زیادی به مینای دندان شما وارد شود.

12- آدامس بدون شکر بجوید

به طور کلی آدامس جویدن مزیت های متعددی دارد و باعث افزایش ترشح بزاق می شود و از خشکی دهان جلوگیری می کند اما اگر از آدامس شکردار استفاده کنید می تواند کاملا برای دندان هایتان مضر باشد و به آنها آسیب بزند. شکر و قند موجود در این مواد می تواند تجزیه شوند و باعث تضعیف مینای دندان و پوسیدگی آنها شوند.

حتما بخوانید : نوشیدن شیر راهی برای جلوگیری از پوسیدگی دندان ها

راه‌های پیشگیری از فرسایش مینا دندان چگونه است ؟

مینای دندان قابلیت بازسازی ندارد و اگر دچار فرسایش شود، تنها راه درمان آن ترمیم توسط دندان پزشک است. بهترین راه در محافظت از دندان جلوگیری از فرسایش آن می باشد. با رعایت چند نکته می توانید از دندان های خود مراقبت نمایید. آب میوه ها و نوشیدنی های شیرین باعث خراب شدن دندان های شما می شوند. برای پیشگیری از فرسایش مینای دندان به جای این نوشیدنی ها از آب استفاده نمایید. هنگام خوردن نوشیدنی شیرین و گازدار آن را در دهان نگه ندارید و دور دندان ها نچرخانید. این کار سبب می شود اسید آن ها به دندان آسیب بزند.

اگر رفلاکس معده دارید برای پیشگیری از این مشکل هر چه زودتر نزد دندانپزشک بروید و بیماری خود را درمان کنید زیرا اسید معده با برخورد به دندان ها به سرعت آن ها را پوسیده خواهد کرد. کمتر میان وعده بخورید و پس از هر وعده غذایی دهان خود را آب بکشید و یک ساعت بعد از غذا آن را مسواک بزنید. چای بنوشید و آدامس بدون قند بجویید تا اسید باقی مانده در دهان شما خنثی شده و دفع گردد. مسواک زدن صحیح دندان ها و استفاده دهانشویه حاوی فلوراید را نیز فراموش نکنید.

در حالت کلی برای پیشگیری از فرسایش میتوان گفت :

• شستن دهان بعد از خوردن غذا
• مسواک زدن دندان‌ها یک ساعت بعد از خوردن غذا
• افزایش مصرف لبنیات
• کاهش مصرف میان وعده
• حداقل کردن مصرف نوشیدنی‌های شیرین
• استفاده از دهانشویه و خمیر دندان‌های حاوی فلوراید
• مصرف چای سبز و سیاه
• مراجعه‌ی منظم به کلینیک دندانپزشکی جهت معاینه
• مراجعه به پزشک برای درمان مشکلاتی مثل مشکلات گوارشی که در درازمدت روی مینای دندان تاثیرگذار خواهند بود.

به خاطر داشته باشید :

متاسفانه در صورت بروز هرگونه مشکلی برای مینای دندان، راهی برای بازگرداندن آن وجود ندارد زیرا مینا دندان فاقد سلول زنده می‌باشد. بنابراین باید از فرسایش آن جلوگیری کرد. اما در مواردی که این فرسایش در مراحل اولیه است، می‌توان با رعایت نکاتی مثل استفاده از دهانشویه، جلوی پیشرفت فرسایش را گرفت. در صورتی که این فرسایش شدت داشته باشد، راهی جز پرکردن تاج دندان، روکش کردن و باندینگ وجود ندارد.

و در آخر و مهم ترین نکته اینکه بهتر است به مراجعات دوره ای و منظم به دندانپزشکی جدیت داشته باشید ، با مراجعات منظم خود به دندانپزشک میتوان از بروز بسیاری از این مشکلات جلوگیری کرد و آن را در مراحل ابتدای تشخیص داده و آن را حل نمود.