کاربرد پانسمان موقت دندان در دندانپزشکی چیست ؟

پانسمان موقت دندان

پانسمان موقت دندان حالتی خمیری شکل دارد که به آن کارویزل می‌گویند، این خمیر بسیار نرم است؛ اما بعد از استفاده در دهان و آغشته شدن به بزاق دهان حالتی سفت و سخت می‌گیرد، این خمیر بعد از ترکیب با بزاق حداقل ۳۰ ثانیه زمان می‌برد تا سفت شود و بعد از سه ساعت پانسمان قابل جویدن است و بیمار می‌تواند با شرایط خاصی غذا میل کند.

معمولاً بعد از برخی فعالیت‌های دندان پزشکی از پانسمان دندان استفاده می‌شود. در واقع اگر دندان‌تان پانسمان شده است، احتمالاً کمی درد را تجربه خواهید کرد. به علاوه باید از نکات مراقبتی مهم بعد از پانسمان موقت دندان عصب کشی شده هم مطلع باشید. همچنین داشتن اطلاعات کافی درباره زمان برداشتن پانسمان دندان و میزان دوام آن هم اهمیت دارد.

به چه دلیل به پانسمان موقت دندان نیاز داریم ؟

همانطور که در بالا نیز اشاره کردیم ، دندانپزشک بر اساس دلایل گوناگونی از پانسمان موقت دندان استفاده می کند ولی این راه کار یک اقدام موقتی است و باید به فکر چاره های جدی و دائمی باشید. به طور مثال برای دندان دردهای شدید می توان پس از خالی کردن ناحیه پوسیده دندان از پانسمان دندان برای کاهش درد استفاده کرد. اما این یک اقدام موقت است و باید اقدامات مناسب جهت درمان پوسیدگی دندان توسط دندانپزشک با تجربه انجام شود.

دندانپزشک در جراحی دندان برای پوشاندن پالپ دندان به طور گسترده از پانسمان دندان استفاده می کند. زیرا پالپ یاد شده در معرض هوای باز قرار می گیرد و تحریک پذیری بیشتری دارد. در بیشتر موارد نیز دندانپزشک بدون پانسمان های دندان نمی تواند اقدام بعدی را انجام دهد زیرا باید شرایط برای درمان های بعدی فراهم گردد.

دندانی که درد می کند و دارای عفونت های جانبی است برای انجام سایر اقدامات آمادگی لازم را ندارد. در چنین مواقعی دندانپزشک از پانسمان دندان استفاده می کند و حتی میزان مشخصی آنتی بوتیک تجویز می کند تا شرایط برای اقدامات درمانی بعدی محیا شود.

انواع پانسمان موقت دندان کدام است ؟

معمول ترین نوع پانسمان دندان شکلی خمیری با رنگ گچی دارد که بعد از قرار گرفتن در حفره دهان خود به خود سخت می شود. طعم انواعی از آن ممکن است برای بعضی از بیماران اندکی تلخ یا ناخوشایند باشد. دلیل شکایت بعضی از بیماران از حس طعم ناخوشایند دهان در روزهای بعد از اتمام عصب کشی (درمان ریشه) ممکن است حل شدن مقادیری از پانسمان در بزاق باشد.

حتما بخوانید : اهمیت جراحی دندان عقل نهفته

انواعی از پانسمان هم وجود دارند که با تاباندن نور فرابنفش سخت می شوند و به آن ها پانسمان نوری گفته می شود. معمولا پانسمان نوری رنگ شیری یا کرم دارد، اگر چه انواعی از آن با رنگ های غیرشایع تری مثل آبی و… وجود دارند. از جمله مهم ترین انواع پانسمان موقت دندان میتوان به موارد زیر اشاره کرد :

الف. پانسمان موقت دندان اکسید روی – اوژنول (ZOE)

پانسمان های اولیه دندان با مخلوط کردن اکسید روی با اوژنول ساخته شدند. از آنجا که برخی از بیماران واکنش های نامطلوب به اوژنول را تجربه می کنند، این پانسمان ها امروزه به ندرت مورد استفاده قرار می گیرند.

ب. پانسمان موقت دندان Noneugenol–Zinc Oxide

Coe-Pak یکی از رایج ترین پانسمان ها است. در مقایسه با پانسمان های ZOE، این پانسمان انعطاف پذیرتر و نرم تر است. با این حال، باید در زمان استفاده آماده شود.

ج. پانسمان موقت دندان فعال شده با نور مرئی (لایت کیور)

یک ماده مبتنی بر رزین یورتان دی متاکریلات (به عنوان مثال، Barricaid، Dentsply International، در یک حامل سرنگ برای قرار دادن مستقیم در دسترس است. نیازی به مخلوط کردن خمیر یا پودر نیست. این ماده توسط یک نور مرئی فعال می شود و به اپراتور کنترل زمان دستکاری و تنظیم را می دهد. در هنگام فعال سازی، پوشش غیر شکننده، محافظ، بی مزه، شفاف و الاستیک تشکیل می شود. این پانسمان به ویژه در ناحیه قدامی، مفید است.

د. پانسمان سیانواکریلات

N-Butyl cyanoacrylate مایعی است که مدت کوتاهی پس از تماس با رطوبت بافت های دهان پلیمریزه می شود. نمونه ای از این پانسمان PeriAcryl است که در اپلیکاتورهای تک دوز یا کیت های چند منظوره با سینی توزیع و پیپت های اپلیکاتور موجود است. این پانسمان شفاف به بافت ها می چسبد و هموستاتیک، باکتریواستاتیک و زیست تخریب پذیر است. نیازی به برداشتن آن در یک پیگیری بعد از جراحی نیست. برای محکم کردن حاشیه لثه پس از قرار دادن داروهای ضد میکروبی موضعی داخل عضلانی و به عنوان پانسمان برای محل های پس از بیوپسی مفید است. اگرچه کاربردهای زیادی در جراحی پریودنتال دارد، اما در حال حاضر کاربرد زیادی ندارد.

نحوه استفاده از پانسمان موقت دندان چگونه است ؟

هنگام درمان های دندانپزشکی مانند عصب کشی، ترمیم دندان، درمان اندو و غیره ممکن است حفره ای روی دندان بیمار ایجاد شود که پس از اتمام درمان و جهت محافظت از منطقه پالپ، عاج و مینای دندان و یا کانال اندو، دندانپزشک حفره ایجاد شده را توسط پانسمان موقت دندان پر می نماید. نحوه استفاه از پانسمان موقت دندان به صورت زیر است :

1. در مرحله اول مقدار مناسبی از خمیر پانسمان موقت با استفاده از وسایل مناسب داخل حفره دندان قرار داده می شود.

2. پس از قرار دادن خمیر پانسمان دندان درون حفره دندان، بیمار باید دندان ها را به حالت جویدن روی هم قرار دهد تا دندانپزشک از درست قرار گرفتن مواد روی دندان مطمئن شده و بیمار هنگام جویدن غذا اذیت نگردد.

3. قسمت های اضافی خمیر پانسمان توسط دندانپزشک و به وسیله یک پنبه خیس تمیز می شود.

یک نکته مهم این است که تا یک ساعت پس از گذاشتن مواد خمیری داخل حفره دندان، بیمار باید از ایجاد فشار و سایش دندان های پر شده جلوگیری نماید (عدم مصرف غذا و جویدن توسط دندان پانسمان شده) زیرا پانسمان موقت بسیار نرم است و ممکن است تخلیه شود.

چگونه دندانپزشک پانسمان موقت دندان را برمی دارد ؟

برداشتن پانسمان موقت دندان همانند ترمیم آن انجام می شود. ابتدا دندانپزشک ناحیه موردنظر را بی حس می کند و خمیر پانسمان دندان را از دهان فرد خارج می کند. مواد این پانسمان به نحوی است که به راحتی از دهان خارج شود.

پس از برداشتن مواد پانسمان، حفره دندان با مواد پر کردنی جایگزین می شود و بعد از آن، هنر و تخصص دندانپزشک خواهد بود که فرم نهایی مواد روی دندان را شکل می دهد. این مواد دو نوع کامپوزیت یا آمالگام هستند. انتخاب ماده پرکردنی دندان که کامپوزیت باشد یا آمالگام، تا حد زیادی بستگی به موقعیت دندان شما خواهد داشت.

دوام پانسمان موقت دندان چه میزان است ؟

به طورکلی پانسمان برای عمر و ماندگاری طولانی تر، به حافظ و دیواره نیاز دارد. به عبارتی دیگر زمانی که دندان از دیواره های کافی برخوردار نباشد، پانسمان بسیار زودتر از موعد مقرر شده شروع  به ریزش می کند. به طور معمول عمر پانسمان بین 2- 4 هفته است. گاهی با افتادن پانسمان مشکلاتی ازقبیل عفونت، پوسیدگی و شکستگی رخ می دهند. لذا توصیه می شود مراحل بعدی درمان در بازه ی زمانی وجود پانسمان انجام شود.

حتما بخوانید : درای ساکت دندان چگونه ایجاد میشود ؟

علت درد دندان پانسمان شده چیست ؟

لازم است از این موضوع آگاهی داشته باشید که در مواردی که پانسمان دندان برای دندان‌هایی که دچار پوسیدگی عمیق هستند و درد یا ناراحتی ندارند انجام می‌شود، ممکن است بیمار بعد از انجام جراحی دندان درد بیشتری را تجربه کند. این درد معمولاً در روز‌های ابتدایی پس از پانسمان احساس می‌شود و اغلب با مصرف مسکن‌های دارویی تسکین می‌یابد. اما اگر پس از ۲۴ ساعت درد همچنان ادامه داشته باشد، نیاز است مجدد به دندانپزشک‌تان مراجعه کنید.

همچنین در مواردی که پانسمان به عنوان یک اقدام موقت انجام شده باشد تا به درمان اصلی (مانند درمان ریشه یا عصب‌کشی) برسید، ممکن است درد به شدت ادامه داشته باشد. پس از ۲۴ ساعت مصرف مسکن‌های دارویی، اگر درد همچنان وجود باشد، باید به مرکز دندانپزشکی مراجعه کنید تا اقدامات لازم انجام شود.

مراقبت های لازم هنگام استفاده از پانسمان موقت دندان

اگر شما نیز جزو آن دسته از بیمارانی هستید که بعد از انجام درمان نیاز به استفاده از پانسمان موقت دندان دارید لازم است در مورد نکات مراقبتی آن اطلاعاتی داشته باشید . یکی از نکات ضروری که رعایت کردن آن مانع از افتادن پانسمان دندان می گردد، رعایت بهداشت دهان و دندان است. باید بدانید اگر پانسمان دندان تخلیه شود، احتمال بروز عفونت و پوسیدگی افزایش می یابد. مراقبت های لازم برای حفظ پانسمان موقت دندان عبارتند از:

• حداقل دو مرتبه در طول روز مسواک بزنید. بهتر است برای احتیاط بیشتر از مسواک های حاوی برس نرم استفاده نمایید.
•  همچنین لازم است که از نخ دندان استفاده کنید. استفاده از نخ دندان برای دندان تازه پر شده باید با دقت بالایی انجام شود. بنابراین توصیه می شود هنگام درآوردن نخ دندان از میان دندان های پرشده، به جای کشیدن نخ دندان به بالا، آن را از کنار بیرون آورده تا به دندان گیر نکند و موجب کنده شدن پانسمان نشود.
• از نفوذ انواه غذاها به داخل دندان پانسمان شده جدا خودداری نمایید و تحت هیچ شرایطی با سمتی از دهان که دندان پانسمان شده وجود دارد غذا را نجوید.
• الزامی است که از خوردن غذاهای چسبنده و سخت که منجر به شل شدن پانسمان می شوند، اجتناب نمایید. غذاهای چسبنده و سخت عبارتند از انواع شکلات های جویدنی، آدامس، آجیل و غیره.
• در صورت افتادن و از دست دادن پانسمان جهت جلوگیری از ورود انواع میکروب ها به دندان، باید فورا به دندانپزشک مربوطه مراجعه نمایید. دندانپزشک مجددا به کمک لایه های محافظتی کانال دندان را پوشانده و از ورود آلودگی جلوگیری می کند.
• در مواردی که ممکن است دسترسی به پزشک برای شما مقدور نباشد، باید در طول مدتی که پانسمان دندان افتاده، مرتب از دهان شویه، نخ دندان و مسواک استفاده کنید تا دچار عفونت نشوید. به این نکته توجه داشته باشید که مسواک زدن و کشیدن نخ دندان باید به آرامی و طبق شیوه های اصولی صورت گیرد.
• در صورت افتادن پانسمان دندان، مراقب گاز گرفتگی جداره داخلی دهان خود حین صحبت کردن یا غذا خوردن باشید.