برای داشتن لثه سالم چه کارهایی باید انجام داد ؟

لثه سالم

لثه سالم دارای قوای محكمی بوده و كاملاً بر روی استخوان چسبیده است. همچنین در محل تماس با دندان كاملاً صاف و دارای لبه تیز می باشد. رنگ لثه سالم صورتی است،‌ ولی در برخی افراد كه رنگ چهره تیره دارند،‌ روی لثه آنها هم لكه های قهوه ای رنگ دیده می شود. اگر سایر علایم لثه سالم مشاهده می گردد و فقط رنگ آن قهوه ای است این لثه هم سالم می باشد.

لثه ها قهرمان دهان هستند زیرا قادرند دندان ها را سالم نگه دارند، از استخوان های دهان محافظت کنند، و مدام با باکتری ها مبارزه کنند. هرچند همه ما معمولاً به دقت مراقب دندان های خود هستیم و به صورت روزانه به شکل درست آنها را تمیز می کنیم، اما معمولاً مراقبت از لثه ها را فراموش می کنند.

ویژگی های لثه سالم

لثه سالم صورتی رنگ است . سفت و محکم به استخوان زیرین چسبیده است . لثه سالم شبیه پوست پرتقال ، دانه دانه است .لثه سالم درد ، قرمزی ، تورم و خون ریزی ندارد و درمحل تماس با دندان کاملا صاف و دارای لبه تیز است .اگر تمامی ویژگی های یک لثه سالم را دارید و تنها رنگ لثه شما قهوه ای است نگران نباشید زیرا ممکن است در برخی افراد که رنگ چهره آن ها تیره است لثه به صورت لکه های قهوه ای رنگ دیده شود .

از بیماری های عمده حفره دهان می توان به پوسیدگی و بیماری لثه و بافت های نگهدارنده دندان اشاره کرد . این دو مشکل هر دو به  علت تشکیل پلاک میکروبی روی سطوح دندان ایجاد می شوند .

 پلاک میکروبی لايه‌ای بي‌رنگ است که روی سطوح سخت محیط دهان(مثل دندان یا روکش‌) تشكيل مي‌شود. پلاک میکروبی در ابتدای تشکیل قابل رویت نیست و به راحتي با مسواك زدن پاك مي‌شود ولي شست‌وشو فقط با آب يا دهانشويه‌هاي معمولي آن را پاک نمی‌کند بنابراين بايد براي پاك كردن آن از وسايلي مکانیکی مانند مسواك و خمير دندان و نخ دندان استفاده كرد.

اگر پلاك ميكروبي هر روز يا در مراحل اوليه از سطح دندان تميز نشود، املاح موجود در بزاق و مواد غذايي در آن رسوب کرده و منجر به ايجاد جرم می‌شود كه یک بافت سفت و سخت است.جرم یک کانون عفونی است و باعث عفونت می شود . بسیاری از افراد تصور می کنند که جرم گیری به مینای دندان آسیب می رساند در صورتی که این تصور اشتباه است و قدرت این دستگاه‌ها کمتر از حدی است که بتواند مینای دندان را بردارد.

لثه بیمار چه ویژگی دارد ؟

شاید بهتر باشد قبل از صحبت و بررسی در مورد لثه سالم در مورد لثه بیمار هم کمی اطلاعات داشته باشید . تورم و جداشدگی لثه‌ها از دندان، خونریزی لثه‌ها، طعم ناخوشایند دهان، بوی بد دهان، درد دندان هنگام غذاخوردن (گرم، سرد، شیرین)، لقی دندان و خروج چرک از دور دندان. این التهاب، نوع پیشرفته بیماری لثه محسوب می‌شود. به طوری که حفره‌هایی پر از پلاک بین دندان‌ها و لثه‌ها تشکیل می‌شود و به مرورزمان آنقدر این حفره‌ها بزرگ می‌شوند که مقادیر بیشتری از پلاک را به دام می‌اندازند. وقتی پلاک به زیرخط لثه گسترش یابد، التهاب دوردندان مسجل می‌شود.

در آغاز بیماری، لثه قرمز رنگ و پرخون شده و همچنین لبه های تیز لثه حالت تورم پیدا كرده و برجسته می شود. قوام لثه نیز شل می گردد و در هنگام خوردن میوه های سفت و یا مسواك زدن خونریزی میكند. معمولاً در این مواقع فرد از مسواك زدن خودداری می كند،‌كه این مسأله باعث شدیدتر شدن بیماری لثه می گردد. در این حالت به بیماری لثه، التهاب لثه یا ژنژیویت می گویند.

وقتی بیماری ادامه پیدا كند،‌ لثه شروع به تحلیل رفتن می كند. منظور از تحلیل رفتن لثه،‌این است كه لثه به طرف ریشه دندان كشیده می شود. به تدریج بیماری از لثه عبور كرده و به نواحی زیرین یعنی استخوانهای دور دندان سرایت می كند و باعث تحلیل رفتن استخوان نیز می شود. با شروع تحلیل استخوان، دندانها بتدریج لق شده تا زمانی كه با كوچكترین فشاری دندان كنده می شود.

پلاک چه عوارضی برای لثه سالم دارد ؟

پلاک میکروبی لایه‌ای است نازک از میکروب‌ها که به طور دایمی، بر سطح دندان‌ها می‌نشیند و در داخل دهان تمام افراد بالغ وجود دارد. این لایه دارای مواد پروتئینی و سلول‌های پوششی و موادی دیگر با منشا بزاقی است.اما ساختمان اصلی این پلاک از میکروب‌ها تشکیل شده است. اگر یک گرم پلاک را به صورت خشک تهیه نماییم، دارای دویست میلیارد باکتری است. این لایه با شستشوی آب برطرف نمی‌شود و باید با مسواک زدن آن را تمیز نمود.

حتما بخوانید : اهمیت نوشیدن شیر برای جلوگیری از پوسیدگی دندان

با سخت شدن تدریجی پلاک میکروبی، لایه‌ای به نام جرم تشکیل می‌گردد که به علت داشتن سطح زبر، مقادیر بیشتری پلاک میکروبی را بر سطح خود نگه می‌دارد و همین پلاک سخت شده باعث میشود لثه سالم تحت تاثیر قرار گیرد و دچار انواع بیماری های لثه شویم.

10 نشانه برای اینکه بدانید لثه سالم ندارید

براساس گزارش AAPD (آکادمی دندانپزشکی کودکان آمریکا) ، پلاک باکتریایی عامل اصلی بروز بیماری لثه (پریودنتال) یا لثه است. واکنش طبیعی لثه شما به پلاکت باکتریایی التهاب است. التهاب هنگامی ایجاد می شود که مقدار زیادی پلاک در برابر لثه ایجاد شود.

سایر عواملی که منجر به بیماری لثه می شوند عبارتند از: ژن ، سن ، استرس ، سیگار کشیدن ، داروها ، تغذیه نامناسب و یا حتی سنگ زنی و سفت شدن دندان هنگام خواب. همچنین بین بیماری های پریودنتال و سایر بیماری ها مانند آرتریت روماتوئید ، بیماری قلبی و دیابت ارتباط وجود دارد.

علائم و نشانه های زیادی در ارتباط با بافتهای ناسالم لثه وجود دارد. که آنها حتی ممکن است نشانه هایی از مراحل اولیه یا پیشرفته بیماریهای لثه باشند از مهم ترین نشانه هایی که میتوان آن را به عنوان دلایل مهم برای نداشتن لثه سالم شمرد میتوان به موارد زیر اشاره کرد :

1- بوی بد دهان :

اولین نشانه ای که میتوان برای نداشتن لثه سالم به آن اشاره کرد ، بوی بد دهان است . طبق گزارش NHS ، حدوداً از هر چهار نفر، یک نفر دچار بوی بد دهان هست. تنفس بدبو ، یک وضعیت ناخوشایند (مخصوصاً برای اطرافیان) اجاد می کند،که می تواند نشانه ای از بیماری لثه باشد.

بهداشت ضعیف دهان و دندان ، و ماندن غذا رئی دندانها (خصوصاً بین آنها) باعث ایجاد باکتری در دهان می شود. این باکتری ها با تولید سموم و گازهای بی بو ، می تواند منجر به بوی بد دهان و بیماری لثه شوند و همین علت نیز میتوان شما را از داشتن لثه سالم محروم سازدو

2- لثه های ملتهب یا حساس و قرمز :

رنگ لثه نیز میتواند به عنوان نشانه های برای اینکه متوجه شوید آیا شما دارای لثه سالم هستید یا خیر شناخته شود . لثه های سالم باید صورتی و محکم باشند ، اما در مراحل اولیه بیماری لثه می توانند قرمز یا متورم و حتی دردناک شوند.

ایجاد پلاک در پایه دندان و در امتداد خط لثه اغلب باعث این امر می شود. زیرا باکتریهای موجود بر روی دندانها چسبنده شده و آنجا مستقر می شوند و منجر به تحریک و عفونت می شوند و همین عفونت ها میتوانند باعث بروز مشکلات در لثه شما شده و لثه سالم شما را به یک لثه ناسالم تبدیل نمایند .

3 – احساس طعم فلزی در دهان :

یکی از نشانه هایی که به شما کمک خواهد کرد تا بدانید آیا لثه سالم دارید یا خیر احساس طعمی شبیه به فلز در دهان است .آیا تابحال طعم فلزی را در دهان خود تجربه کرده اید؟ این امر می تواند با این واقعیت مرتبط باشد که لثه های شما خونریزی می کنند. طعم فلزی که تجربه می کنید می تواند از خون لثه های شما باشد.

در برخی موارد ، همیشه از خونریزی لثه های خود آگاه نیستید ، مگر اینکه دندان های خود را مسواک بزنید ، از نخ دندان یا از دهان شویه استفاده کنید. اگر متوجه طعم فلزی شده اید ، مهم است که وجود خونریزی لثه خود را بررسی کنید.

4 – عقب رفتگی لثه ها :

عقب رفتگی لثه یکی از مهمترین علائم لثه های ناسالم است. وقتی لثه شما محکم است ، به حفظ و استحکام دندان کمک می کند. اما هنگامی که لثه ناسالم است ، باعث می شود لثه ها نسبت به حالت عادی فروکش کرده و دندان ها طولانی تر به نظر برسند. پس با این نشانه میتوانید متوجه بشوید لثه سالم شما دچار مشکل شده است .

5 – چرک روی لثه :

اگر چرک روی لثه و دندان شما وجود داشته باشد ، این علامت مهمی است که نشان می هد لثه شما دچار مشکل شده است. وجود چرک نشانگر وجود باکتری در لثه است. چرک ممکن است فوراً قابل رویت نباشد ، اما وقتی تورم و التهاب روی لثه وجود دارد ، قطعا چرک نیز هست. می توانید وجود آن را در آینه بررسی کرده و از نظر بصری لثه ها را بازرسی کنید.

روش دیگر استفاده از انگشتان دست برای احساس لثه است. اگر تورم وجود داشته باشد، لمس آن نرم است ، یعنی چرکی در لثه وجود دارد. با این روش میتوانید به سادگی وضعیت لثه خود را مورد بررسی قرار داده از اینکه آیا شما دارای لثه سالم و یا بیمار هستید مطلع شوید .

6 – شل شدن دندانهای دائمی :

شاید ساده ترین و پیش پا افتاده ترین راه برای تشخیص وضعیت لثه ، شل بودن دندان ها باشد . لثه ها نگهدارنده و محافظ دندانها هستند .یکی از مهمترین عوارض طولانی مدت بیماری های لثه و لثه های ناسلام لق شدن دندانهاست.

البته به خاطر داشته باشید در صورتی که دندان های شما شل شده است این یعنی شما اصلا به وضعیت لثه های خود اهمیت نمیدهید و باید انتظار مشکلاتی جدی برای سلامتی لثه های خود باشید . توصیه میکنیم برای داشتن لثه سالم حتما به دندانپزشک مراجعه کنید .

7 -لثه های دردناک :

در صورت سالم بودن لثه هر نوع تماس روی آن باید بدون درد باشد. هنگامی که احساس نوعی درد می کنید ، مهم نیست که درد آن چقدر جزئی باشد ، اما می تواند نشانگر مشکل لثه باشد. باز هم ، ممکن است این درد ناشی از عفونت روی لثه ها باشد. لثه های ملتهب برای لمس کردن دردناک هستند.

8- -زخم در دهان :

اگر به طور مرتب از زخم های دهان رنج می برید، این نشانه ای است که نباید آن را نادیده گرفت. دلایل مختلفی برای زخم دهان وجود دارد مانند گاز گرفتن گونه یا لب ، مسواک زدن بیش از حد دندان ها یا سوزاندن دهان. اما هنگامی که علت درد در دهان شما یکی از این موارد نیست ، می تواند یک شاخص باشد که باید لثه خود را با دقت بیشتری بررسی کنید.

9 – بزاق اضافی :

بزاق بخشی طبیعی از سلامت دهان و دندان است. بزاق به مبارزه با میکروب ها و بوی بد دهان کمک می کند. و برای بلعیدن و مزه کردن مواد غذایی که می خوریم مهم است. اما هنگامی که بزاق خیلی زیادی وجود داشته باشد ، می تواند برای سلامتی دهان بد باشد. بزاق بیش از حد باعث رشد باکتری ها در دهان می شود و آن را مستعد بیماری لثه کند.

10 – خونریزی لثه ها :

آیا لثه های شما خونریزی می کنند؟ این یکی دیگر از نشانه های مشکل جدی لثه است. در بعضی موارد ، خونریزی فقط جزئی است. با این وجود ، این هنوز هم باعث نگرانی است. این یک یادآوری مهم است ، به خصوص اگر هنگام مسواک زدن یا نخ دندان زدن ، روی لثه خود دیده اید.

بسته به میزان مشکل شما می توانید با بهبود روال مسواک زدن این مشکل را برطرف کنید. همچنین می توانید در مورد نگرانی های مربوط به خونریزی لثه با دندانپزشک خود صحبت کنید ، به خصوص اگر این اتفاق بیش از یک بار رخ داده باشد.

لثه بیمار چگونه درمان میشود ؟

برای داشتن یک لثه سالم لازم است در صورت داشتن لثه بیمار آن را مداوا کنید . همانطور که گفته شد و حتما شما نیز میدانید ، بیماری‌های لثه با تجمع جرم و پلاک‌ها اطراف دندان آغاز می‌شوند که باعث آلودگی بافت لثه و تورم و قرمزی آن می‌شوند. بی توجهی به لثه و سلامت آن باعث می‌شود با گذشت زمان لثه از دندان جدا شده و در نهایت باعث از بین رفتن دندان می‌شود. بیماری‌های لثه به بیمار‌های خاموش معروف هستند و نه تنها بر سلامت دندان‌ها بلکه بر روی سلامت کل بدن تاثیر می‌گذارند. علائمی مانند خونریزی لثه، قرمزی و تورم لثه، جدا شدن دندان از لثه و مزه و بوی بد دهان از جمله علائم بیماری‌های لثه می‌باشند.

1- مسواک کردن دندانها

مسواک كردن مرتب و به روش صحیح ،‌ همانگونه كه باعث سلامت دندانها می شود،‌ سلامت لثه ها را نیز تأمین می كند. برخلاف تصور برخی از مردم كه با شروع بیماری لثه و خون ریزی از آن در هنگام مسواک كردن،‌ استفاده از مسواک را ترک می كنند،‌باید گفت در این هنگام مسواک كردن را بایستی بادقت و توجه بیشتری انجام داد. حتی لازم است تعداد دفعات مسواک كردن را ببیشتر كرد. معمولا در خیلی ار موارد مسواک كردن صحیح باعث بهبود بیماری لثه می شود

2- نخ دندان

استفاده از نخ دندان در سلامت لثه ها بسیار مفید است و با استفاده از نخ دندان میتوان اطمینان داشت که لثه سالم و عاری از هر گونه بیماری خواهید داشت . استفاده از نخ دندان برای داشتن یک لثه سالم بسیار مهم است ريال  زیرا پلاک میكروبی در نواحی بین دندانی تجمع بیشتری دارد و برداشتن آنها توسط نخ دندان،‌به سالم ماندن لثه ها كمک می كند.

3- استفاده از خمیردندان مناسب

استفاده از یک خمیردندان مناسب می‌تواند تاثیر زیادی در سلامت لثه داشته باشد. سعی کنید خمیردندانی را انتخاب کنید که حاوی فلوراید باشد، چرا که فلوراید به جلوگیری از پوسیدگی دندان و بهداشت لثه‌ها کمک می‌کند.

4- دهانشویه

استفاده از دهان شویه ها میتواند برای سلامت بهداشت دهان و دندان بسیار مهم است . البته شستن دندانها با آب نمک همراه با ماساژ لثه ها نیز میتواند برای سلامت لثه هامؤثر می باشد.

5- جرمگیری دندان

اگر بر روی دندانها جرم تشكیل شده باشد، لازم است حتماً دندانها جرم گیری شوند. برخی از مردم جرم گیری را برای مینای دندان مضر می دانند . ولی برخلاف تصور آنها،‌جرم گیری نه تنها برای دندان ضرری ندارد، بلكه با برداشتن مواد خشن و پلک میكروبی از سطح دندان ، به سلامت لثه ها نیز كمک می كند.

6- مراجعه منظم به دندانپزشکی

توصیه شده که هر فرد حداقل هر 6 ماه یکبار به دندانپزشک مراجعه کند. چرا که بسیاری از بیماری‌های لثه فقط توسط دندانپزشک قابل تشخیص بوده و مورد درمان قرار می‌گیرند. همچنین مراجعه به دندانپزشک باعث جلوگیری از بروز مشکلاتی از جمله بیماری‌های لثه، التهاب و پوسیدگی می‌شود.

حتما بخوانید : درمان پوسیدگی دندان حین ارتودنسی

عدم توجه به لثه سالم و التهاب آن چه مشکلاتی ایجاد میکند ؟

به‌تدریج لثه‌ها از دندان فاصله می‌گیرند و دندان‌ها سست و لق خواهندشد. معمولا این التهاب بدون درد است اما وقتی عفونت به آن اضافه شود، آبسه تولید می‌شود و به‌دنبال آن درد و تحلیل استخوان پیش می‌آید. در صورت بروز چنین حالتی فقط باید به دندان‌پزشک مراجعه کرد چون با اقدام به موقع، احتمال ترمیم لثه‌ها بیشتر خواهد بود. درمان هم شامل جرمگیری و صاف کردن سطوح ریشه و در مراحل پیشرفته، جراحی است.

چگونه لثه سالم تری داشته باشیم؟

اولین قدم برای داشتن لثه‌های سالم تر این است که با بیماری‌های لثه آشنا شوید. بیماری‌های لثه وقتی بوجود می‌آیند پلاک هایی بین خط لثه و دندان ایجاد شوند، این پلاک‌ها تبدیل به محل تجمع باکتریها می‌شود و به تدریج در همین قسمت‌ها عفونت بوجود می‌آید. این عفونت‌ها منجر به بیماری لثه و پوسیدگی دندان خواهد شد. یکی از این بیماری‌های لثه ژنژیویت است که عوارض زیر را برای شما به همراه دارد.

• قرمز شدن لثه ها
• ورم کردن
• التهاب
• احتمال خونریزی به خصوص در شرایطی که مسواک می‌زنید.

اما باید بدانید که بیماری‌های لثه با رعایت نکات بهداشتی که مربوط به دهان و دندان هستند، قابل پیشگیری می‌باشند. در ادامه این موارد را به صورت مختصر با هم بررسی می‌کنیم :

1- استفاده از نخ دندان

همانطور که در بخش قبلی گفتیم، نخ دندان میتواند بخش زیادی از باقیمانده غذا که در لابلای دندان‌های شما و به خصوص در بخش پایینی دندان که در ارتباط با لثه است را پاکسازی کند.

2- پاکسازی مرتب دندان و دهان

در صورتی که شما هر علامت مشکوکی به بیماری لثه را احساس کردید کافیست که به یک دندانپزشک مراجعه کنید. در روند پاکسازی دهان به صورت حرفه ای هر ماده اضافه که با مسواک و نخ دندان از بین نرفته را از بین میبرند.

3- استعمال دخانیات را قطع کنید

کشیدن سیگار به بروز بیماری‌های مختلف در لثه و دهان شما بسیار کمک میکند و از طرفی با ضعیف تر شدن سیستم ایمنی بدن، روند مبارزه با عفونت در لثه شما کندتر شده و به این صورت بیماری‌های بوجود آمده در لثه به کندی درمان میشوند.

4- مسواک زدن

استفاده 2 مرتبه مسواک در روز (به همان روشی که در قسمت بالا توضیح دادیم) تا حد زیادی از بروز بیماری‌های مربوط به لثه جلوگیری میکند. در ضمن بهتر است بدانید استفاده از خمیردندان حاوی فلوراید در ضدعفونی کردن و ترمیم بخش‌های مختلف لثه و دندان‌های شما می‌تواند نقش مهمی ایفا کند.

5- استفاده از دهانشوی‌های درمانی

این دهانشویه‌ها به راحتی در فروشگاه‌ها پیدا می‌شوند و با استفاده از آنها بیماری‌هایی مانند ژنژیویت را میتوان درمان کرد. البته باید در نظر داشته باشید استفاده از این دهانشوی‌ها زمانی برای شما موثر واقع میشود که سایر نکات بالا را مد نظر داشته باشید.

به خاطر داشته باشید

خیلی‌ها وقتی به دندانپزشک مراجعه می‌کنند که دندان درد داشته باشند یا ترمیمی نیاز داشته باشند درحالی که متخصصان توصیه می‌کنند هر چند وقت یک‌بار هم باید نگاهی به سلامت دندان‌ها انداخت. سلامت لثه در طول عمر دندان‌ها و زیبایی آنها بسیار موثر است. پس هر تغییر شکل و خونریزی در آن باید درمان شود.

با اینکه در مورد بهداشت لثه و دهان بسیار صحبت شده است اما بسیاری از مردم از آن غفلت می کند. بیماری لثه تنها تهدیدی برای سلامت دندان ها نیست، بلکه به سلامت کلی بدن ما مربوط می شود. تقریباً همه افراد در هر مرحله از زندگی مستعد نوعی بیماری لثه هستند. به همین خاطر مراجعه به دندانپزشک برای معاینات منظم دندان از اهمیت زیادی برخوردار است. متخصص پریودنتیست کسی است که می تواند به شما در شناسایی بیماری های لثه کمک کند.